7 sposobów, w jakie nauczysz dziecko, czym jest bezpieczny i niebezpieczny dotyk

Rodzice zawsze uczą swoje dzieci, by uważały na nieznajomych. To może jednak nie wystarczyć, by uchronić je przed złymi ludźmi. Mimo że większość nawet 4-letnich maluchów rozumie pojęcia bezpiecznego i niebezpiecznego dotyku, trzeba im to wyjaśnić szczegółowo. Takiej rozmowy nie należy przeprowadzać bez ustalonego planu. Jeśli rodzic nie podejdzie do tej kwestii w delikatny sposób, malec może poczuć się zdezorientowany. Dopiero gdy dziecko zrozumie różnice między oboma rodzajami dotyku, będzie mogło w porę zareagować i poprosi cię po pomoc, zanim sprawy przybiorą zły obrót.

Ekipa Jasnej Strony przygotowała kilka wskazówek, dzięki którym porozmawiacie z dzieckiem (nawet tym bardzo małym) w sposób otwarty i komfortowy.

1. Porozmawiaj z dzieckiem w cichym miejscu, gdzie nic nie będzie wam przeszkadzać

Ten krok jest niezbędny, aby rozmowa się udała. Wiele zależy też od twojego nastawienia — musisz przygotować się mentalnie, aby być w stanie wyczuć, kiedy maluch nie chce już rozmawiać na ten trudny temat. Zacznij od znalezienia spokojnego miejsca, w którym nikt ani nic wam nie przeszkodzi. Żeby dziecko czuło się bardziej komfortowo, trzymaj je za dłonie albo usiądźcie razem na kanapie bądź podłodze.

Wyjaśnij dziecku, że nie jest OK, gdy:

• dotyka czyichś miejsc intymnych,
• ktoś dotyka przy nim swoich miejsc intymnych,
• ktoś je prosi, by dotykało miejsc intymnych tej osoby,
• ktoś je prosi, by się rozebrało, lub chce mu zrobić zdjęcia bądź nagrać film, gdy jest nagie,
• ktoś mu pokazuje zdjęcia lub filmy z nagimi ludźmi.

2. Poproś dziecko, by wskazało różnice między bezpiecznym a niebezpiecznym dotykiem

W kolejnym kroku pozwól dziecku wyjaśnić, jak rozumie pojęcia bezpiecznego i niebezpiecznego dotyku. Dzięki temu dowiesz się, ile maluch nauczył się i zrozumiał z waszej ostatniej rozmowy. Słuchaj uważnie i poproś o przykłady obu rodzajów dotyku. Możesz również sprawdzić, jak dziecko zachowałoby się w różnych sytuacjach, zadając mu pytania typu „Co zrobisz, jeśli...?” lub „Do kogo zwrócisz się, gdy...?” itd. Dziecko powinno wiedzieć, że uściśnięcie dłoni bądź przytulenie kogoś, komu ufa, jak również klepanie po plecach czy objęcie ramieniem to przykłady bezpiecznego dotyku.

Z niebezpiecznym dotykiem dziecko będzie miało do czynienia, gdy:

• ktoś zagrozi, że zrobi mu krzywdę, jeśli komukolwiek o wszystkim opowie,
• ktoś je poprosi, by nic nikomu nie mówiło,
• ktoś je zmusi, by dotykało tę osobę,
• dotyk wywołuje w nim nerwowość i strach,
• czyjś dotyk sprawi, że poczuje się niekomfortowo,
• ktoś będzie je dotykać tam, gdzie nie lubi być dotykane,
• dotyk będzie sprawiał mu ból.

3. Wyjaśnij, że czasami nawet bezpieczny dotyk może boleć

Małe dzieci mogą często odczuwać sprzeczne emocje i opisywać bezpieczny dotyk jako niebezpieczny. Dzieje się tak zazwyczaj wtedy, gdy dziecko czuje jakiś ból lub jest dotykane przez lekarza, który jest dla niego kimś obcym. Powiedz, że podobnie jest z usuwaniem drzazgi — jest to wprawdzie czynność bolesna, ale niezbędna ze względów zdrowotnych, więc należy ją uznać za bezpieczny dotyk.

Kluczowe jest tu wyjaśnienie malcowi, że lekarz będzie musiał dotknąć czasem jego miejsc intymnych, aby przeprowadzić badanie lekarskie. Jednocześnie musisz zapewnić dziecko, że w takich sytuacjach zawsze będziesz pilnować, by nic mu się nie stało.

4. Wyjaśnij przy pomocy bikini, czym są miejsca intymne

Wielu rodziców unika poruszania tematów miejsc intymnych i współżycia, myśląc, że ich pociecha jest na nie jeszcze zbyt mała. Niestety to właśnie wykorzystują przestępcy. Otwarcie rozmawiaj z dzieckiem o intymnych zachowaniach (wybierz jednak te, które są odpowiednie dla jego wieku) i omów kwestię miejsc intymnych z odpowiednim szacunkiem. Jeśli będziesz stale uciekać od tego tematu, maluch może to źle odebrać. Nie możesz dopuścić do tego, by dziecko myślało, że zdenerwujesz się lub dasz mu karę, gdy zacznie rozmawiać o miejscach intymnych — w najgorszym przypadku, gdy maluch doświadczy czegoś niewłaściwego, po prostu ci o tym nie powie.

Jeśli nie czujesz się komfortowo, używając nazw poszczególnych miejsc intymnych, wykorzystaj kostium bikini. Powiedz malcowi, że dotykanie części ciała zakrywanych tym rodzajem kostiumu uznaje się właśnie za niebezpieczny dotyk. Dziecko łatwo wyobrazi sobie, o które miejsca chodzi.

5. Wyjaśnij dziecku, że niebezpieczny dotyk nie jest „tajemnicą”

Większość osób krzywdzących dzieci mówi swoim ofiarom, że wszystko powinny zachować w tajemnicy. Dzieci wtedy przeważnie milczą, ponieważ boją się swojego oprawcy albo myślą, że całe zdarzenie jest ich winą. Wyjaśnij maluchowi, że w takiej sytuacji powinien natychmiast poinformować o tym ciebie lub inną osobę, którą zna i której ufa. Koniecznie posłuż się kilkoma przykładami, które dodadzą dziecku pewności siebie i zmotywują je do działania, gdy zajdzie taka potrzeba. Na tym etapie może ci pomóc także odgrywanie scenek.

6. Zapewnij dziecko, że ma prawo powiedzieć „nie”

Sprawcy przemocy wobec najmłodszych to w ok. 70% przypadków osoby, które ich ofiary znały i darzyły zaufaniem. To dlatego maluchy, które mają do czynienia ze złym dotykiem (nawet ze strony przyjaciela lub zaufanego krewnego), bywają zdezorientowane i nie wiedzą, co mają o tym wszystkim myśleć. Nic dziwnego. Od samego początku uczymy nasze dzieci, komu mają ufać. Gdy jedna z tych osób nagle krzywdzi malca, jest on nie tylko zagubiony, ale również wystraszony i rozdarty.

Dlatego musisz zapewnić dziecko, że ma pełne prawo powiedzieć — a nawet wykrzyczeć — NIE, gdy zetknie się z jakimkolwiek rodzajem niebezpiecznego dotyku. Powtarzaj mu to jak najczęściej. Wyjaśnij mu też, że jego ciało należy tylko do niego i może w razie potrzeby chronić je na wszelkie sposoby.

Ważne jest, by twoje dziecko zrozumiało, że:

• ma prawo powiedzieć komuś „nie” oraz że nie chce i nie lubi być dotykane,
• ma prawo natychmiast uciec od złej osoby, która je dotykała. Nie musi już nigdy przebywać sam na sam z tą osobą,
• ma prawo wołać — a nawet krzyczeć — o pomoc,
• musi wierzyć w siebie (nie zrobiło nic niewłaściwego i to nie jest jego wina).

7. Poproś dziecko, by wymieniło kilka osób, które może poinformować, że było dotykane

Niech twoja pociecha wymieni co najmniej pięć osób, którym może zaufać i zgłosić niebezpieczny dotyk. Jeśli nikt nie przyjdzie jej do głowy, pomóż jej. Ponadto powiedz dziecku, że nie wolno mu się poddawać, gdy ktoś je zignoruje — niech szuka pomocy u kolejnych osób aż do skutku.

Odbyliście już takie rozmowy ze swoimi dziećmi? Ile miały wtedy lat? Macie może własne metody rozmawiania z pociechami na ten ważny temat?